Vijlen


Omhoog

 

Vijlen is een verspanende bewerking

Een van de eerste bewerkingen waarmee je in de werkplaats kennis maakt om vorm te geven aan een werkstuk is vijlen.

Om te kunnen vijlen heeft men , behalve het werkstuk, nodig:

  1. een vijl;

  2. spangereedschap, bijv. een bankschroef.

Elke vijl is voorzien van een aantal scherpe snijkanten of tanden. Deze kunnen we duidelijk zien als we de vijl onder een vergrootglas houden. Wanneer we de vijl heen en weer over het werkstuk bewegen, worden daarvan door de tanden kleine splintertjes of spanen afgenomen. De spanen zien we als vijlsel van het werkstuk vallen. Vijlen is dus een verspanende bewerking.

Alleen bij de heengaande beweging snijden de tanden van de vijl spanen van het werkstuk

 

Bij de heengaande beweging drukken we op de vijl, zodat de tanden goed in het materiaal kunnen dringen. Bij de teruggaande beweging snijden de tanden niet (fig.E.18). Drukken op de vijl heeft dan ook geen zin, integendeel, de tanden zullen sneller slijten als we ook tijdens de teruggaande beweging druk uitoefenen!

Benamingen bij de vijl

Bij een vijl -zonder heft- onderschreiden we de volgende benamingen (fig.E.19).

arend:

 

Dit is het puntig uitgesmede gedeelte van de vijl. Hierop wordt het heft bevestigd.
kap Dit is het gedeelte van de vijl waarop zich de snijtanden bevinden. Deze worden met speciale machines in de vijl gekapt. Er zijn vijlen waarvan alle zijden van het blad zijn voorzien van en kap; er zijn ook vijlen waarvan een of meer kanten geen kap hebben.
spaarkant Dit is de zijde van de vijl die niet is voorzien van een kap. In fig.E.20 is te zien wat het doel is van de spaarkant: bij het vijlen in een hoek blijft het niet te bewerken vlak onbeschadigd.
lengte van de vijl Dit is de lengte van het snijdende gedeelte van de vijl. Men zou ook kunnen zeggen: de lengte van de vijl wordt gemeten zonder de arend.

De lengte van de vijl wordt gewoonlijk uitgedrukt in Engelse duimen (1 Engelse duimen = 1 inch = 25,4mm)

vijlheft
Om de vijl goed te kunnen hanteren wordt hij in een vijlheft gestoken (fig.E.21). Het vijlheft is meestal van hout of kunststof vervaardigd. Het gat in het heft moet voldoende diep zijn en smal dat de arend erin zal klemmen.

Soort kap

Naar de vorm van de kap onderscheiden we:

Vijlen met enkele kap

Een vijl met enkele kap heeft een groot aantal schuin gekapte groefjes. Vijlen met een enkele kap zijn geschikt voor het bewerken van zachte materialen. Het vijlsel valt gemakkelijk uit de tanden. In fig.E.22 is van de vijl met enkele kap een gedeelte vergroot afgebeeld.
Vijlen met dubbele kap
Hier zijn de snijkanten in twee richtingen (gekruist) aangebracht (fig.E.23). Er is dan een groot aantal scherpe tandjes. Het is de normale kap voor het vijlen van staal. Vijlen met dubbele kap zijn niet geschikt voor het bewerken van erg zachte materialen. De tandjes houden het vijlsel van het zachte materiaal vast, waardoor het vijlen steeds moeilijker gaat. Deze vijlen zijn daarentegen wel geschikt voor het bewerken van hardere materialen. Ook hierbij blijft er echter nog veel vijlsel achter tussen de tanden, zodat de vijlen geregeld moeten worden schoongemaakt. Bij vijlen met dubbele kap is ook de plaatsing van de tanden (fig.E.24) van belang